Verwilderde zwerfkatten kiezen er niet zelf voor om op deze manier te leven. Het zijn van oorsprong huiskatten die door menselijk toedoen in deze situatie terecht zijn gekomen. Ze zijn achtergelaten, of hun moeder is ongesteriliseerd op straat beland. Daarom helpen wij al sinds 1992 verwilderde zwerfkatten in Den Haag. Sinds 2024 zijn daar Rijswijk, Pijnacker-Nootdorp en Zoetermeer bijgekomen.

Een zwerfkat of een verwilderde zwerfkat?

Onze vangacties richten zich op verwilderde zwerfkatten. De term ‘verwilderde zwerfkat’ gebruiken we voor katten die zwervend kunnen zijn én die niet lief en niet benaderbaar zijn. Sommige verwilderde zwerfkatten zijn in het wild geboren en leren zich daar te redden. Andere zwerven zodanig lang op straat dat zij niet te socialiseren zijn.

De term ‘zwerfkat’ (zonder ‘verwilderde’) gebruiken we voor katten die buiten leven en geen eigenaar (lijken te) hebben. Denk hierbij aan huiskatten die weggelopen of eruit gezet zijn. Deze katten kunnen ook lief en aanhankelijk zijn.

Wat doe je als je een (verwilderde) zwerfkat vindt?

Dit schema kan je helpen:

* www.amivedi.nl. Controleer of de kat hier als vermist is opgegeven.
**  In deze Facebookgroepen zijn mensen te vinden die ook chips kunnen uitlezen.
– Facebookgroep 070 vermiste/gevonden dieren (voor Den Haag)
– Facebookgroep Vermiste en gevonden dieren Zoetermeer en omgeving
– Facebookgroep Dier vermist/gevonden. Zoetermeer Hazerswoude boskoop kouderkerk  Z’woude
– Facebookgroep Chipreader bezitters. Voor hulp bij gevonden katten of andere huisdieren.
*** Een belbandje met uitleg is hier te downloaden.

TNRC-methode

Met ons zwerfkattenproject vangen wij verwilderde zwerfkatten volgens de TNRC-methode. TNR staat voor Trap, Neuter and Return, oftewel Vangen, Castreren/steriliseren en Terugplaatsen. Dit is wetenschappelijk bewezen de meest efficiënte en diervriendelijke methode om de grootte van een zwerfkattenpopulatie te beperken. Ze kunnen dan niet meer voor nakomelingen zorgen, waardoor er minder kittens in het harde straatleven terecht komen. Zo neemt het aantal populaties en de grootte van iedere populatie gestaag af. De toegevoegde C in TNRC staat voor Care.

Trap (Vangen)
Verwilderde zwerfkatten zijn zeer schuw. We vangen daarom op een rustige en geduldige manier met behulp van speciale vangkooien. Goed contact met de voerder/verzorger is hierbij essentieel. De voerder mag twee dagen niet voeren, want alleen een hongerig kat gaat vroeg of laat de vangkooi in. Om te voorkomen dat we tamme buurtkatten meevangen, verspreiden we vooraf informatie in de buurt waarin we vragen om de eigen kat gedurende de vangactie binnen te houden.

Neuter (Neutraliseren)
Na het vangen van de verwilderde katten, vangen we ze op in een speciale ruimte in ons dierenhospitaal. De katten worden onder narcose gebracht en medisch onderzocht en gecastreerd door een dierenarts.

Return (Terugplaatsen)
De verwilderde katten die geholpen zijn, worden gechipt en na een week teruggeplaatst op de plaats waar ze zijn gevangen.

Care (Zorgen)
We vragen de voerders/verzorgers altijd om te letten op de conditie van de teruggeplaatste katten. Is een kat ziek of gewond? Dan bellen zij naar de meldkamer van onze dierenambulance en gaan wij met de kat naar de dierenarts.

Ook kijken we of katten toch sociaal zijn of mogelijk te socialiseren zijn. Hetzelfde geldt voor kittens die jong genoeg zijn om gesocialiseerd te worden. Bij elkaar gaat dit om ongeveer zeventig procent van de gevangen katten. Gezonde katten die sociaal zijn of gesocialiseerd kunnen worden, gaan naar het asiel. Zieke en gewonde katten verzorgen wij in ons hospitaal. Als ze zijn hersteld, zoeken wij een geschikt nieuw thuis voor hen.

Foto’s © Agnes Ludwig.

Geschiedenis

Onze dierenambulance was voor zover bekend de eerste in Nederland die gevangen verwilderde zwerfkatten is gaan voorzien van een microchip. Dit begint nu gelukkig gemeengoed te worden. Destijds waren de chips alleen voor landbouwhuisdieren verkrijgbaar.

Landelijk gezien werd er in 1992 nog niet veel aan het vangen van verwilderde zwerfkatten gedaan. Zij – en hun jongen – werden aan hun lot overgelaten. Als er al gevangen werd dan knipte men, ter onderscheid van nog niet gevangen katten, na het vangen een stukje van een van de oren af (‘oor tippen’). Een nadeel hiervan is dat je geen medische of andere gegevens kunt bewaren bij individuele dieren. Dit was voor ons aanleiding om vanaf het begin van vangacties de dieren te chippen. Een kat die gevangen wordt en al geholpen blijkt te zijn (en gezond is), kan dan onmiddellijk weer worden losgelaten. Door de vastgelegde gegevens in de computer kunnen we precies zien om welke kat het gaat. Zo konden we al snel vaststellen dat vangen en terugzetten zinvol was. In de praktijk ontdekten we gaandeweg de beste methode, voordat dit later door onderzoek is bevestigd en als de TNR-methode is vastgelegd.

Het oor tippen keert overigens terug. Omdat door het succes van het vangen het aantal ongeholpen katten in Den Haag langzamerhand kleiner is dan het aantal geholpen katten, wordt vanaf begin 2010 gewerkt met een combinatie van oor tippen en chippen. Zo kunnen we vóór het vangen in het veld al onderscheid maken tussen geholpen en ongeholpen katten. Dit is noodzakelijk om efficiënt te kunnen blijven vangen.

Vangmodel

De omstandigheden rond het vangen zijn zeer wisselend. In de eenvoudigste situatie, zeg maar het ‘basismodel’, bevindt zich:

• een afgesloten binnentuin;
• één populatie katten;
• een persoon die hen altijd op vaste tijden voert en de dieren individueel kent;
• een persoon die op de kooien kan letten om te zien of alles goed gaat;
• geen andere mensen die zich met de situatie bemoeien of de katten voeren.

Verwilderde zwerfkatten vertrouwen het niet als er iets of iemand vreemd is in hun vertrouwde omgeving. Najagen met een vangnet heeft geen enkele zin want katten zijn, zeker in het open terrein, veel sneller dan een mens met een net. Voorwaarden voor een goede vangactie zijn daarom:

• Het vangen moet door middel van een vangkooi gebeuren.
• Het vangen moet zeer rustig, geduldig en met zo min mogelijk verstoring verlopen.
• Er is een dwangmiddel nodig om de katten zover te krijgen dat zij een vangkooi inlopen. Het dwangmiddel is hun voer.
• Er moet op de vangkooien gelet worden tijdens het vangen of op eventuele ‘tussendagen’ (dagen dat de vangkooi blijft staan zonder dat er een vangactie is).

We hebben altijd de medewerking van de voerders/verzorgers nodig. Zij kunnen ons toegang tot de tuin verlenen om vangkooien te plaatsen. Ook moeten zij meewerken door één of zelfs twee dagen niets te voeren buiten de vangkooi, want een kat gaat alleen de vangkooi in als hij honger heeft. Zelfs de meest schuwe kat kan eenvoudig gevangen worden. Door de kat een aantal dagen alleen te voeren in een vangkooi zonder valdeur, raakt het dier zo gewend aan de kooi dat het op een gegeven moment zonder wantrouwen naar binnen loopt om te eten. Een truc voor de hardnekkige gevallen, die we al vaak hebben toegepast.

Als er meerdere mensen betrokken zijn bij de situatie of als het terrein ingewikkelder is (geen afgesloten, maar een open of gemeenschappelijke tuin bijvoorbeeld) dan blijven dezelfde krachten van invloed op het vangresultaat, maar wordt de situatie complexer omdat we met meer factoren rekening moeten houden.

Met geduld en goede samenwerking met de buurtbewoners kunnen we alle katten vangen.

Waarom worden de dieren niet gewoon afgemaakt?

Deze vraag bereikt ons gelukkig steeds minder vaak, maar hij wordt soms nog gesteld. Het succesvol beperken van een populatie zwerfkatten in een stad staat los van wat je met de gevangen dieren doet, maar hangt juist geheel af van hoeveel dieren er gevangen kunnen worden. Gecastreerde en gesteriliseerde katers en poezen krijgen net zoveel jongen als dode katers en poezen. Namelijk geen. Door de weerstand, die het afmaken van dieren terecht oproept, neemt het aantal katten dat gevangen kan worden af: buurtbewoners en verzorgers met hart voor dieren zullen namelijk niet meer meewerken.

Wat kun jij doen?

Je kunt verwilderde zwerfkatten in Den Haag, Rijswijk, Zoetermeer en Pijnacker-Nootdorp bij ons aanmelden op telefoonnummer 070 – 3282828. Volg eerst het stroomschema bovenaan deze pagina.

Kijkje achter de schermen

Lees het artikel ‘Een speciaal plekje voor zwerfkatten, in ons hospitaal en in ons hart’.